نهادی ضعیف به نام سازمان هواپیمایی کشوری

نشان تجارت - امروزه شرایطی در صنعت هوایی کشور برقرار است که خطوط هواپیمایی خارجی سود خوبی را از بازار ایران به دست می‌آورند؛ سودی که به‌دلیل وجود محدودیت‌ها، تقاضای بالا و عرضه ناچیز به جیب ایرلاین‌های خارجی می‌رود. نهاد ناظر بر فعالیت ایرلاین‌ها، سازمان هواپیمایی کشوری است؛ سازمانی که تاکنون حتی یک‌بار هم نتوانسته با ایرلاینی برخورد قاطعی داشته باشد. پرسشی که در شرایط امروز مطرح بوده آن است که چرا باید در میان آژانس‌ها و ایرلاین‌‎ها تعداد محدودی از آنها بتوانند از امکانات استفاده کنند؟ چنانچه این امر خلاف و خطاست، برای همه است.

اگر قرار است امکاناتی برای انجام امور فراهم شود باید برای همه اینگونه باشد. به‌طور کلی می‌توان گفت که ضعف در نهادهای نظارتی است. مگر ممکن است که یک ایرلاین داخلی یا خارجی با خیال راحت در برابر قانون گردن‌کشی کند. سوداگری و سرپیچی از قانون زمانی اتفاق می‌افتد که نظارت کم و ضعیف یا اینکه میزان باج‌دهی زیاد باشد.

متاسفانه باید گفت شرایط موجود به‌گونه‌ای رقم خورده که سازمان ناظر بر ایرلاین‌ها هر روز نسبت به دیروز تقلیل پیدا می‌کند، قد و قواره‌اش کوتاه‌تر می‌شود و در اختیار رانت‌خواران و باج‌خواهان قرار می‌گیرد. تا زمانی که سازمان ناظر اصلاح نشود شرایط به همین روال پیش خواهد رفت و نتیجه‌ای جز تضییع حقوق مردم را نمی‌توان متصور بود.

مسوولان به خوبی می‌دانند که کجای کار می‌لنگد. رییس‌ها و مدیران نهاد ناظر بر ایرلاین‌ها فردای روزی که برکنار می‌شوند در بخش‌خصوصی مشغول به کار می‌شوند؛ موضوعی که بیانگر آن بوده که تمام کارها و هماهنگی‌ها از قبل انجام شده است. باید توجه داشت که این موضوع پدیده‌ای نوظهور نیست. چه نهاد ناظر، چه نهاد غیرناظر از قبل جایگاه‌های خود را محکم کرده‌اند و مردم نیز برای آنها اهمیتی ندارند؛ مردمی که اگر اعتراضی کرده‌اند، بحق بوده اما متاسفانه مسیر این اعتراض منحرف و خاموش شده است.

چرا بلیت پرواز تهران- استانبول باید با نرخ ۹۰تا۱۰۰میلیون تومان به فروش برسد؟ چرا امروزه نرخ بلیت یک مسیر طولانی باید به یک‌میلیارد تومان برسد؟ این وارد آوردن لطمه به حقوق مردم به واسطه ایجاد رانت است. افراد براساس روابط در سیستم اداری جابه‌جا می‌شوند و با کمک همدیگر منافع خود را تامین می‌کنند.

تمامی این معضل‌ها و چالش‌ها به‌راحتی قابل اصلاح هستند. شرط این اصلاح آن است که متولی کار صالح، عاقل، کاردان و لایق باشد. چنانچه دولت در صنعت هوانوردی عملکرد پاک و سالمی نداشته باشد، شرایطی که امروز بر این صنعت حکمفرماست ناگزیر است.

باید توجه داشت که سیاست تک‌نرخی شدن ارز چنانچه به‌درستی انجام گیرد و آزادسازی نرخ بلیت پروازها به طور واقعی اجرا شود حتما -صرف‌نظر از التهابات منطقه‌ای و فضای سیاسی حاکم بر جامعه- به‌نفع کشور خواهد بود. با آزادسازی نرخ رانت برچیده خواهد شد چراکه قیمت‌ها همگی مصوب و مشخص خواهند بود. در چنین شرایطی عرصه برای سوداگری تنگ خواهد شد. نداشتن هواپیما به دلیل تحریم‌ها بهانه است. تقریبا می‌توان گفت که تمام ناوگانی که در ایران مشغول فعالیت هستند در همین دوران تحریم اقتصادی وارد کشور شده‌اند. اینکه به دلیل حکمفرمایی شرایط خاصی، امتیازاتی به بخشی از جامعه داده شود حتما اشتباه است.

اکنون جراحی‌ای که قرار بود سال‌ها پیش انجام شود ولی صورت نگرفته بود در حال انجام است؛ اقدامی که هزینه زیادی نیز به همراه داشته است. در شرایط امروز لازم است مسوولان پای چنین تصمیمی بایستند و اجازه ندهند که رانتی ایجاد شود. ضروری است تا سیاست تک‌نرخی شدن ارز به همین صورت استمرار داشته باشد تا نورچشمی‌ها از امتیازات ویژه برخوردار نشوند. چنانچه این سیاست به‌درستی اجرا و رعایت شود شاهد حضور و فعالیت بیشتر ایرلاین‌های خارجی در ایران خواهیم بود.

*رییس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران