معمای افت تولید روغن خوراکی پیش از افزایش ۲۶۰ درصدی قیمتها چه بود؟
نشان تجارت - همزمانی افت سنگین تولید در آذر، نایابشدن روغن در بازار و صدور مجوز افزایش ۲۰۰ تا ۲۶۰ درصدی قیمتها، پرسشهای انتقادی مهمی را مطرح میکند. آیا شرکتها از افزایش قریبالوقوع قیمتها اطلاع داشتند و تولید را به تعویق انداختند؟ آیا تولید انجام شد، اما عرضه و افشا به بعد از آزادسازی قیمتها موکول شد؟ یا مشکلات تامین ارز و مواد اولیه واقعا تولید را قفل کرده بود؟
آنچه مسلم است، هزینه این ابهام و بیثباتی، بیش از همه به مصرفکننده تحمیل شد؛ مصرفکنندهای که ابتدا با کمبود روغن و سپس با جهش شدید قیمتها مواجه شد. در چنین شرایطی، شفافسازی دقیقتر درباره زمان اطلاع شرکتها از تغییر سیاست ارزی و نحوه مدیریت تولید و عرضه، به مطالبهای جدی برای بازار سرمایه و نهادهای ناظر تبدیل شده است.
تولید روغن خوراکی در آذرماه ۴۲ درصد کمتر از آذر پارسال بود
آمار تولید شرکتهای بورسی تولیدکننده روغن در کدال، نشان میدهد آذر ۱۴۰۴ برای این صنعت ماهی کمتولید و نگرانکننده بوده است. مجموع تولید گروه در این ماه به ۳۲ هزار و ۵۲۱ تن رسیده است؛ رقمی که نسبت به آبان ۴۸ درصد و نسبت به آذر پارسال ۴۲ درصد کاهش دارد. افتی که همزمانی آن با التهاب بازار مصرف، از اهمیت زیادی برخوردار است.
تولید شرکت صنعتی بهشهر (غبشهر) در آذر به ۲۵ هزار و ۴۵۵ تن رسیده است. این رقم نسبت به آبان ۲۵ درصد و نسبت به آذر پارسال هشت درصد کاهش نشان میدهد. بهشهر بهعنوان یکی از بازیگران اصلی بازار روغن، با وجود افت کمتر نسبت به رقبا، سهم قابل توجهی در کاهش عرضه بازار داشته است.
مارگارین (غمارگ) در آذر تنها سه هزار و ۷۰۳ تن تولید داشت؛ رقمی که از افت ۶۲ درصدی نسبت به آبان حکایت دارد. کاهش تولید این شرکت نسبت به آذر پارسال محدود و در حد دو درصد بوده، اما سقوط شدید ماهانه، علامت سوالهای جدی درباره تداوم تولید در مقطع حساس بازار ایجاد میکند.
شدیدترین افت تولید در آذر به صنایع غذایی کورش (غکورش) تعلق دارد. تولید این شرکت از ۱۹ هزار و ۱۸۵ تن در آبان به سه هزار و ۳۶۳ تن در آذر رسید؛ یعنی افت ۸۲ درصدی ماهانه و کاهش ۸۶ درصدی نسبت به آذر پارسال. چنین افتی در یکی از بزرگترین تولیدکنندگان روغن کشور، به تنهایی میتواند بازار را با شوک عرضه مواجه کند.
درآمد ۳ تولیدکننده بورسی روغن نسبت به آبان ۳۲ درصد افت کرد
بررسی درآمد آذرماه نیز تصویر دوگانهای از عملکرد شرکتها ارائه میدهد. غبشهر در آذر هزار و ۷۲۱ میلیارد تومان درآمد شناسایی کرد؛ رقمی که نسبت به آذر پارسال هشت درصد رشد داشته، اما در مقایسه با آبان امسال ۳۶ درصد کاهش نشان میدهد.
در غمارگ، درآمد آذر به ۱۰۰ میلیارد تومان رسید که نسبت به آبان ۳۷ درصد و نسبت به آذر پارسال ۴۰ درصد افت داشته است. غکورش نیز با ثبت درآمد هزار و ۶۷۵ میلیارد تومانی، نسبت به آبان ۲۷ درصد و نسبت به آذر پارسال ۱۰ درصد کاهش را تجربه کرد. مجموع درآمد گروه در آذر سه هزار و ۴۹۶ میلیارد تومان بود که نسبت به آبان ۳۲ درصد افت دارد.
صنایع غذایی کورش در اطلاعیهای رسمی اعلام کرده بود: به دلیل «کاهش سطح موجودی مواد اولیه در حوزه تولید روغن خوراکی و تاخیر در تامین تخصیص ارز ترجیحی» از تمام ظرفیت تولید خود در آذر استفاده نخواهد کرد و به اورهال میرود.
با این حال، کاهش ۸۲ درصدی تولید نسبت به آبان، حتی با در نظر گرفتن مشکلات تامین، همچنان محل سوال است؛ بهویژه آنکه این افت درست در دورهای رخ داده که بازار با کمبود کالا روبهرو بوده و اندکی بعد، مجوز افزایش قابل توجه قیمتها صادر شده است.
خبر داغ افزایش قیمت روغن روی کدال رفت
در دیماه، شرکتها ناچار به شفافسازی شدند. شرکت صنعتی بهشهر اعلام کرد با حذف دلار ترجیحی و اعمال نرخ تخصیص ۱۱۲.۵ هزار تومانی، قیمت فروش روغن خانوار ۲۲۰ درصد و روغن صنف و صنعت ۲۶۰ درصد افزایش یافته است. این افشا که بر اساس نامه ۱۵ دی انجمن صنایع روغن نباتی انجام شد، به توقف یکروزه نماد غبشهر انجامید.
غبشهر همچنین اعلام کرد نرخ مصوب انواع روغن ساختهشده برای گروههای خانوار و صنف و صنعت از ۱۶ دی اعمال میشود. بر اساس آخرین استعلام دریافتی از شرکت بازرگانی دولتی، نرخ هر کیلوگرم روغن خام آفتابگردان برای تولید روغن خانوار ۱۸۳.۸ هزار تومان با احتساب ارزش افزوده تعیین شده، هرچند شرکت تاکید کرده تاکنون مکاتبه رسمی درباره نرخ ارز و نرخ فروش روغن خام دریافت نکرده است.
در همین مسیر، شرکت صنایع غذایی کورش نیز از دریافت مجوز افزایش ۲۰۰ تا ۲۶۰ درصدی قیمت فروش انواع روغن خبر داد. غکورش اعلام کرد این افزایش نرخ بر اساس تصمیم دولت مبنی بر حذف ارز ترجیحی و نامه ۱۵ دی انجمن صنایع روغن نباتی اعمال شده و آثار سود و زیانی تغییرات نرخ ارز و فروش محصولات، پس از تکمیل مستندات، به سهامداران اطلاعرسانی خواهد شد. این افشا نیز به توقف یکروزه نماد غکورش انجامید.
