استخاره پزشکیان و اوضاع این روزهای ایران / توئیت معنادار بابک زنجانی درباره آیه «سقوط جمعی» در استخاره رییس جمهور

نشان تجارت - بابک زنجانی ساعتی پیش در شبکه اجتماعی ایکس در توئیتی استخاره مسعود پزشکیان در ابتدای آغاز به کار به عنوان رییس دولت چهاردهم مورد بازخوانی قرار داد.

نو نوشته است:«روی استخاره‌های رئیس‌جمهور باید حساب کرد. دکتر پزشکیان پیش از ورود به ریاست‌جمهوری قرآن را گشود و آیه‌ای که آمد اعراف، آیه ۳۸ بود؛ آیه‌ای که از ورود گروه‌گروه انسان‌ها به آتش سخن می‌گوید، جایی که هر نسل، نسل پیش از خود را لعنت می‌کند و می‌گوید: «این‌ها ما را گمراه کردند» و پاسخ می‌شنود که عذاب برای همگان دوچندان است. به زبان استعاره، این آیه نه نشانه‌ی «گشایش راه» بلکه تصویر سقوط جمعی و زنجیره‌ای از مسئولیت و خطا است.استخاره‌ای که قرار بوده مسیر خیر را نشان دهد، هشداری روشن از ورود به چرخه‌ای از شکست‌ها، تصمیمات غلط و پیامد‌های سنگین را بازتاب می‌دهد؛ نه ورود به بهشت قدرت، بلکه پیوستن به سلسله‌ای از آزمون‌های پرهزینه.در ذهن ایرانی ها، استخاره با قرآن یعنی طلب نشانه‌ی خیر و آرامش. اما وقتی نشانه‌ای تا این حد تیره و هشداردهنده ظاهر می‌شود، ناخودآگاه از یک امر شخصی عبور کرده و به نوعی پیشگویی سیاسی تبدیل می‌شود.اگر رئیس‌جمهور بر اساس پیام همین آیه، به هشدار‌ها درباره‌ی انتصاب یک مدیر ناتوان توجه می‌کرد و بر لجاجت اصرار نمی‌ورزید، جامعه به‌طور جمعی وارد چنین آتشی نمی‌شد.بی‌توجهی به هشدارها، دیگر با توجیه بودن اینترنت یا بی‌اینترنت قابل بازگشت نیست.استخاره‌ای که چنین آیه‌ای را نشان داده، دیگر بازگشت‌پذیر نبود مگر با عقل و دلجویی و تدیبر از ملتش»

بابک زنجانی این مطلب را در قالب یک توئیت منتشر کرده و در آن، به استخاره‌ای اشاره می‌کند که مسعود پزشکیان پیش از ورود به ریاست‌جمهوری انجام داده است. آیه‌ای که در این استخاره گشوده شده، آیه ۳۸ سوره اعراف بوده؛ آیاتی که به‌روشنی از ورود گروه‌گروه انسان‌ها به آتش و نفرین نسل‌ها نسبت به یکدیگر سخن می‌گوید: جایی که هر نسل، نسل پیش از خود را مسئول گمراهی می‌داند و در نهایت با این پاسخ مواجه می‌شود که عذاب برای همه دوچندان است.

زنجانی در تفسیر خود، این آیه را نه نشانه «گشایش»، بلکه تصویر روشنی از «سقوط جمعی» می‌داند؛ استعاره‌ای از چرخه‌ای معیوب که در آن خطا‌ها تکرار می‌شوند و مسئولیت‌ها از نسلی به نسل دیگر پاس داده می‌شود، بی‌آنکه کسی حاضر به توقف این زنجیره باشد. از نگاه او، استخاره‌ای که قرار بوده راه خیر را نشان دهد، در عمل هشداری درباره ورود به مسیر پرهزینه تصمیمات غلط بوده است.

نگاه زنجانی عبور دادن استخاره از یک امر شخصی و فردی به سطحی سیاسی و جمعی است. او یادآوری می‌کند که در ذهن و فرهنگ عمومی ایرانیان، استخاره با قرآن معمولاً به معنای طلب آرامش، خیر و راه درست تلقی می‌شود؛ اما وقتی نشانه‌ای با چنین بار هشداردهنده و تیره ظاهر می‌شود، دیگر صرفاً یک انتخاب شخصی نیست و می‌تواند به تعبیر او، «پیشگویی سیاسی» تلقی شود.

در بخش مهم‌تری از این توئیت، زنجانی به شکل غیرمستقیم به موضوع انتصابات و تصمیمات مدیریتی اشاره می‌کند. او می‌نویسد اگر رئیس‌جمهور پیام همین آیه را جدی می‌گرفت و به هشدار‌ها درباره انتصاب یک مدیر ناتوان توجه می‌کرد، جامعه به‌طور جمعی وارد «چنین آتشی» نمی‌شد. این جمله، به‌وضوح سیاست‌گذاری و مدیریت اجرایی را هدف قرار می‌دهد و مسئولیت وضعیت موجود را نه به عوامل بیرونی، بلکه به لجاجت در برابر هشدار‌ها نسبت می‌دهد.

زنجانی در ادامه، تلاش برای توجیه شرایط با مسائلی مانند «اینترنت هست یا نیست» را بی‌اثر می‌داند و تأکید می‌کند که بی‌توجهی به هشدارها، نقطه‌ای بازگشت‌ناپذیر ایجاد کرده است. از نگاه او، وقتی تصمیمات نادرست روی هم انباشته می‌شوند، دیگر با اصلاحات سطحی یا توضیحات مقطعی نمی‌توان پیامد‌ها را جبران کرد.استخاره‌ای که چنین آیه‌ای را نشان داده، به باور او تنها در یک صورت می‌توانست مسیر دیگری پیدا کند؛ بازگشت به عقلانیت، تدبیر و «دلجویی از ملت». مفهومی که فراتر از دین و سیاست، به شکاف میان حاکمیت و جامعه اشاره دارد.

این توئیت، فارغ از جایگاه گوینده‌اش که چهره نه چندان خوشنامی است، نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم مذهبی همچنان می‌توانند به ابزار تحلیل و نقد سیاسی تبدیل شوند؛ آن هم در شرایطی که اعتماد عمومی شکننده است و هر نشانه‌ای، حتی یک آیه قرآن، می‌تواند خوانشی سیاسی و اجتماعی پیدا کند.