حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد تولید داخلی فرش ماشینی و موکت صادر میشود / صادرات فرش ماشینی و موکت نسبت به دهه گذشته بسیار محدود شده است
نشان تجارت - بخش عمده ارزش صادراتی صنعت نساجی ایران حاصل صادرات فرش ماشینی، موکت و کفپوش است. در ۹ ماهه ابتدایی سال جاری صادرات فرش ماشینی نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. اگرچه نام ایران و فرش بههم گره خوردهاند، اما مشکلات ناشی از تحریمهای بینالمللی سهم ایران از بازارهای جهانی را بهشدت تحتتأثیر قرار دادهاند.
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران میگوید افزایش صادرات امسال نشاندهنده افزایش سهم ایران در بازار جهانی نیست. در صورت رفع مقررات صادراتی دستوپاگیر و مزاحمتهای تولید، این صنعت در کوتاهمدت رشد حداقل دو برابری خواهد داشت. او میافزاید فروش داخلی نیز با افت قابلتوجهی روبهرو است. مشروح گفتوگوی تجارتنیوز با سید شجاعالدین امامی رئوف، دبیر انجمن صنایع نساجی ایران، را در ادامه میخوانید.
***
۵۰ درصد صادرات صنعت نساجی را فرش ماشینی، موکت و کفپوش تشکیل میدهند / در ۹ ماهه ابتدایی سال جاری صادرات فرش ماشینی افزایش جزیی داشته است
*توصیفی از وضعیت تولید و صادرات فرش ماشینی به ما ارائه میدهید؟
فرش ماشینی، موکت و کفپوش بخش عمده صادرات صنعت نساجی را تشکیل میدهند. حداقل حدود ۵۰ درصد صادرات صنعت نساجی از این محل است. البته از بین این اقلام، سهم فرش ماشینی بیشتر است.
در ۹ ماهه ابتدایی امسال صادرات فرش ماشینی افزایشی جزیی داشته است. از دلایل این افزایش میتوان بهروز بودن ماشینآلات این صنعت، پیشینه ایران در صنعت فرش و اقدامات فعالان این صنعت در نمایشگاههای بینالمللی را برشمرد. تلاش مضاعفی در این راستا بوده است تا رقابت این بخش از صنعت نساجی در عرصه بینالملل حضور داشته باشد و دوشادوش رقبای خود حرکت کند.
صنعت فرش ماشینی در صورت رفع قوانین دستوپاگیر امکان رشد حداقل دو برابری در کوتاهمدت را دارد
قوانین و مقررات دستوپاگیر و مزاحمی که بهخصوص در سالهای اخیر برای تولید و صادرات کشور وضع شدهاند مانع عملکرد موفقتر در حوزه صادرات فرش ماشینی، موکت و کفپوش میشوند. محدودیتهای ناشی از تحریمهای بینالمللی و مقررات محدودکننده بهلحاظ سیاسی و ارتباطات بینالمللی نیز مزید بر علت هستند. پیشبینی ما این است که در صورت کمتر شدن مزاحمتهای تولیدی و قوانین صادراتی برای فرش ماشینی این صنعت به سادگی امکان رشد حداقل دو برابری در کوتاهمدت را دارد.
عمده صادرات فرش ماشینی ایران به کشورهای همسایه انجام میشود / به دلیل مشکلات ناشی از تحریمها بسیاری از بازارهای سابق را از دست دادهایم
با توجه به شرایط فعلی و مشکلات ناشی از تحریمها و بحث نقلوانتقالات مالی و حملونقل رسمی صادرات، بسیاری از بازارهای سابق در اروپا و آمریکا را از دست دادهایم. در حال حاضر عمده صادرات فرش ماشینی ایران به کشورهای همسایه انجام میشود. پتانسیل صنعت ما در فرش ماشینی و موکت بسیار بالا است و پتانسیل رقابت در بازارهای بینالمللی را دارد.
در صورت ادامه روند کنونی بسیاری از واحدهای تولیدی با خطر تعطیلی روبهرو هستند
الان شرایط بسیار سخت است و امیدواریم که وضعیت بهتر شود. بسیاری از واحدهای تولیدی فرش ماشینی در کشور به دلایل مختلف با مشکل فروش و تولید مواجه شدهاند. اگر فکری به حال این وضعیت واحدهای تولیدی نشود ممکن است سرنوشت بسیاری به تعطیلی بیانجامد.
کاهش قابلتوجه ارزش پول ملی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان را به انحاء مختلف با مشکل مواجه میکند
کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی ارزش پول ملی در یک سال تولیدکنندگان را با مشکلات نقدینگی و تأمین مواد اولیه مواجه میکند. بانکها رفتار انقباضی دارند. در سالهای اخیر، بهویژه امسال که جهش ارزی داشتیم، کاهش ارزش پول ملی شرایطی را ایجاد میکند که موجب کاهش خرید میشود. مردم حال مساعدی ندارند. وقتی حالوروز خوش پرنشاطی نباشد، خرید کم میشود.
وقتی جامعه دچار مشکل باشد، میزان خرید و فروش کاهش مییابد / اختلالات و قطعی اینترنت به وخامت اوضاع معاملات دامن زد
در صنعت نساجی علاوهبر فرش ماشینی، موکت و کفپوش، منسوجات خانگی مانند پرده و پارچه مبل و کالای خواب و پوشاک نیز تولید میشود. وقتی به وضعیت همه اقلام تولیدشده توسط صنعت نگاه میکنیم میبینیم که وقتی به دلیل شرایط کلی حال جامعه خوب نباشد، افت فروش رخ میدهد. الان بسیاری از واحدهای تولیدی پوشاک و کالای خواب و… هم در حوزه تولید و فروش به مشکل خوردهاند. مشکلاتی که برای اینترنت و فروشهای اینترنتی پیش آمد نیز به این وضعیت دامن زد. نمیتوان به سادگی از این موارد صرفنظر کرد.
افزایش صادرات در ۹ ماهه سال جاری ناشی از افزایش سهم ایران در بازار جهانی نیست
*افزایش صادرات فرش ماشینی و موکت در ۹ ماهه ابتدایی امسال مربوط به حجم و ارزش صادرات است یا تغییری در سهم ایران از بازار جهانی پدید آمده است؟
این افزایش شاید حدود ۱۰ یا ۲۰ میلیون دلار باشد. ارزش دلاری صادرات بیشتر بوده است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. قوانینی در رابطه با رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و تسهیل واردات مواد اولیه تا حدودی مشوق افزایش صادرات بود. هر چند رقم آن، رقم بالایی نیست. آمارهای ما نشاندهنده افزایش سهم بازار و بازار جدید برای ایران نیستند. ممکن است دو نمایشگاه بزرگ بینالمللی که داشتیم روی صادرات اثر گذاشته باشند. روند آزادسازی نرخ ارز و رفع تعهد اسکناس و تالار حواله هم بیتاثیر نبودهاند.
صادرات فرش ماشینی و موکت نسبت به دهه گذشته بسیار محدود شده است / در عرصه بینالملل شاهد اتفاق مثبتی برای ایران نبودهایم
اگر بخواهیم کلی نگاه کنیم، اتفاق مثبتی برای ما در عرصه بینالملل رخ نداده است. تهدیدها همیشه بیشتر از فرصتها بودهاند. مثلاً الان آمریکا اعلام کرده است که کشورهایی که با ایران مراوده دارند مشمول افزایش تعرفه میشوند. اینها همه مخاطراتی برای صادرکنندگان هستند. آمارهای ما نشان میدهند که صادرات ما نسبت به دهه گذشته خیلی محدود شده است. حتی صادرات ما به کشورهای همسایه مثل عراق، پاکستان، افغانستان، قرقیزستان و قزاقستان هم بسیار محدود شده است. در یک دوره با عربستان تعاملاتی داشتیم. بههرحال، چنان که آمارها نشان میدهند، بازار جدیدی به بازارهای ما اضافه نشده است.
حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد تولید داخلی فرش ماشینی و موکت صادر میشود / هم صادرات و هم فروش داخلی با چالش مواجهاند
*چند درصد از تولید فرش ماشینی داخل کشور به فروش میرسد و چند درصد صرف صادرات میشود؟
حولوحوش ۳۵ تا ۴۰ درصد از محصول فرش و موکت صادر میشود. در شرایط فعلی هم در بخش فروش داخلی و هم در صادرات مشکل داریم. فرش گران شده است و شرایط جامعه هم بهگونهای نیست که خرید کند. هم حقوق کاهش پیدا کرده است، هم دلودماغ خرید نیست. یعنی ۶۰% تولید برای فروش با چالش شدیدی مواجه شده است.
از دشواریهای صادرات میتوان به مشکلات نقلوانتقالات مالی به دلیل تحریمها اشاره کرد
اگرچه به کشورهای همسایه صادرات داریم و با هزارویک روش رفع تعهد را انجام میدهیم. دولت در راستای رفع تعهد سختگیری زیادی دارد و کمکی هم به بسترسازی نمیکند. به دلیل تحریمها در نقلوانتقالات مالی مشکل داریم و توقع ما از دولت این است که در این زمینه همراهی کند. اما دولت فشار میآورد که رفع تعهد باید به شیوههای مد نظر خودشان انجام شود. بسیاری از واحدها برای برقراری ارتباط و جبران عدم اطمینان مشتریان صادراتی که از سیاستهای بینالمللی نشأت میگیرد تلاش بسیاری میکنند.
شرایط فعلی صنعت فرش ماشینی به تحریک تقاضا نیاز دارد
*چه اقداماتی باید برای بهبود وضعیت تولید و فروش فرش ماشینی و موکت انجام شود؟
امنیت اولیه موردنیاز تولید در کشور برقرار باشد. یعنی تولیدکننده بداند که پساز روزهای سخت و دشواری که الان میگذراند، روزهای خوبی هم در پیش خواهد بود. شرایط فعلی به تحریک تقاضا نیاز دارد. مصرفکننده نهایی بتواند خرید انجام دهد و چرخه تولید و فروش به روال عادی برگردد.
تعطیلی واحدهای تولیدی برای دولت هزینهآفرین است / دستگاههای دولتی برای تولیدکنندگان انعطاف بیشتری داشته باشند
دولت و دستگاههای دولتی و مجموعههایی که بهنوعی طرف حساب واحدهای تولیدی هستند در وصول مطالبات و تعاملات با تولیدکنندهها انعطاف بیشتری نشان دهند. واحد تولیدی باید کار کند و فروش داشته باشد و چرخش بچرخد تا بتواند مالیات پرداخت کند. خارج شدن واحدهای تولیدی از چرخه تولید در اثر سختگیریها در نهایت منجر به بیکاری عده کثیری میشود. این مساله به خود دولت هم هزینه بیشتری تحمیل میکند. میشود به همه این موارد به شکل بهتری نگاه کرد.
مجموعههای دولتی باید خودشان را شرکای کارآفرینی و تولید بدانند
اوضاع کنونی تعجببرانگیز است. پیگیری وصول معوقات بیمورد و بدهیهایی از گذشته بعضی واحدهای تولیدی را در تبریز، زنجان و قزوین بهشدت تحت فشار گذاشته است. حداقل در شرایط فعلی که جامعه درگیر موضوعات خاص سیاسی و اجتماعی است، سوالبرانگیز است که چرا بعضی مجموعههای دولتی فشارها را تشدید میکنند. توقع نمیرود که در این شرایط نابهسامان نزدیک شب عید چنین فشارهایی تحمیل شود. اگر این مجموعههای دولتی خودشان را شرکای تجاری و اجتماعی کارآفرینی و تولید میدانند، باید در این شرایط ملاحظه بیشتری داشته باشند.
