وقتکشی تهران و واشنگتن در مذاکرات؟
نشان تجارت - نیویورک تایمز اخبار مهمی از پشت درهای بسته مذاکرات ژنو انتشار داده؛ به گفته این رسانه آمریکایی تهران برای توقف کامل غنی سازی به مدت ۳ تا ۵ سال در صورت تعهد واشینگتن مبنی بر لغو کامل تحریمها چراغ سبز نشان داده است. این رسانه که خبر را به نقل از سه مقام ایرانی مطلع از مذاکرات نقل کرده نوشت: «ایران آمادگی خود را برای تعلیق غنیسازی اورانیوم به مدت سه تا پنج سال اعلام کرده است، که این دوره شامل دوران ریاست جمهوری ترامپ میشود، و سپس پیوستن به یک بلوک منطقهای برای غنیسازی صلحآمیز.»
از زمانی که مذاکرات آغاز شده برخی تحلیلگران سیاست بین الملل اقدامات دو طرف مبنی بر نشستن بر سر میز مذاکره را نوعی وقت کشی تلقی کردهاند. این اتهام ثابت همواره علیه تهران مطرح بوده. به گفته کارشناسان پایان ریاست جمهوری ترامپ و روی کار آمدن احتمالی دموکراتها میتواند زمینه را برای شکل گیری توافقی با منافع بیشتر نسبت به تهران فراهم کند.
هرچه هست تاکنون کمتر رئیس جمهوری به اندازه دونالد ترامپ عرصه را بر فعالیتهای هستهای و موشکی ایران تنگ کرده است. این درحالیست که از ماجرای هفت اکتبر پروژه ضعیفسازی نیروهای مقاومت به شدت پیگیری شده است. حماس و حزب الله در کمترین میزان قدرت خود طی سالهای اخیر به سر میبرند. با اینحال این نگاه با انتقاد جدی از سوی اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه مواجه شده است. وی تاکید کرده «هر چه سریعتر بهتر، ما با نگاه نتیجه محور وارد مذاکرات شدیم. برای ما رفع تحریمها هر چه زودتر اتفاق افتد، برد است.»
البته اتهام وقتکشی تنها متوجه تهران نیست؛ بلکه واشینگتن نیز با همین انتقاد از سوی طرفداران جنگ آمریکا با ایران در داخل این کشور مواجه شده است. معاون رئیس آکادمی اطلاعات ملی ترکیه نظرات متفاوتی دارد. او در گفت و گویی که در آناتولی انتشار یافته تاکید کرد که «خرید زمان یکی از اهداف اصلی هر دو کشور از برگزاری مذاکرات به شمار میرود.» و یادآور شد که «پیشتر نیز دو کشور در عمان گفتوگوهایی انجام داده بودند، اما پس از دور پنجم این مذاکرات، در ژوئن ۲۰۲۵ «جنگ ۱۲ روزه» آغاز شد.»
پیشتر رویترز گزارش داده بود که ارتش آمریکا در حال آمادهسازی برای انجام عملیات طولانی و چند هفتهای علیه ایران است تا در صورت صدور دستور از سوی دونالد ترامپ، آن را اجرایی کند. شاید همین امر یکی از دلایل وقت کشی ایالات متحده برای ماندن پشت میز مذاکره باشد تا این کشور بتواند تجهیزات نظامی لازم برای حمله به ایران به منطقه گسیل کند.
با اینحال یکی از موانع اصلی تهران در مذاکرات این دوره با آمریکا توان محدود امتیازدهی است. تهران با حمله جنگندههای بی ۲ بخشی از توان هستهای خود را از دست داده و همین امر منجر به کاهش توان مذاکراتی ایران شده است. شاید به همین دلیل است که تهران حاضر به هیچگونه مذاکراتی در حوزه موشکی نیست. چرا که بخشی از بازدارندگی خود را برای آینده از دست خواهد داد.
هرچه هست وزیر امور خارجه عمان، بدر البوسعیدی، میزبان دور بعدی مذاکرات در محل اقامت سفیر عمان در ژنو بود و با هر دو هیئت ایرانی و آمریکایی ملاقات کرد و پیامها را بین آنها منتقل نمود. البوسعیدی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس بعد از مذاکرات نوشت که این دور «با پیشرفت خوب به سمت تعیین اهداف مشترک و مسائل فنی مرتبط» به پایان رسید، اما تأکید کرد که «کار زیادی هنوز باقی مانده است».
به هرحال وقایع آتی است که مشخص میکند، این دور از مذاکرات واقعاً طبق آنچه دو طرف اذعان دارند، با هدف نتیجه گیری واقعی خواهد بود یا همچون جنگ ۱۲ روزه آمریکا با یک عملیات غافل گیرکننده زیر میز مذاکرات خواهد زد؟
