گرانی خودرو بدون خریدار؛ چرا قیمت بالا می‌رود، اما بازار نمی‌چرخد؟
نشان تجارت - بازار خودرو در روز‌های ابتدایی مهرماه با افزایش قیمت برخی مدل‌ها مواجه شده، اما همزمان گزارش‌هایی از کاهش حجم معاملات و رکود بازار منتشر شده است؛ ترکیبی که یک سؤال مهم ایجاد می‌کند: آیا بازار خودرو واقعاً رونق گرفته یا فقط قیمت‌ها بالا رفته‌اند؟
بازار خودرو در ۹ مهرماه ۱۴۰۵ شاهد افزایش قیمت در بخشی از محصولات داخلی بود. در گزارش‌های منتشرشده، برای نمونه تارا دنده‌ای V۱ پلاس با افزایش ۱۲۰ میلیون تومانی نسبت به روز قبل گزارش شده و چند مدل دیگر ایران‌خودرو و سایپا نیز افزایش قیمت داشته‌اند.
اما همزمان گزارش تسنیم از بازار خودرو از کاهش قابل توجه حجم معاملات و قرار گرفتن بازار در شرایط رکودی حکایت دارد. این گزارش افزایش قیمت را در کنار نوسان بازار ارز و طلا بررسی کرده است.
گرانی یا قدرت خرید مردم؟ مسئله این است
افزایش قیمت خودرو زمانی معنای رونق بازار را دارد که همراه با افزایش تقاضا و معاملات باشد. اما وقتی قیمت‌ها بالا می‌روند و تعداد معاملات کاهش پیدا می‌کند، بازار با وضعیت متفاوتی روبرو است.
در چنین شرایطی، فروشنده قیمت پیشنهادی خود را بالا می‌برد، اما خریدار به دلیل محدودیت قدرت خرید یا انتظار برای روشن‌شدن وضعیت بازار، معامله را به تعویق می‌اندازد. به همین دلیل می‌توان وضعیت فعلی را نه صرفاً با عبارت «خودرو گران شد»، بلکه با سؤال مهم‌تری بررسی کرد: قیمت خودرو جلوتر از توان خرید مردم حرکت کرده است؟
فاصله قیمت بازار و کارخانه همچنان مهم است
داده‌های منتشرشده در ۹ مهرماه نشان می‌دهد در تعدادی از محصولات سایپا فاصله قابل توجهی میان قیمت بازار و قیمت نمایندگی وجود دارد. برای نمونه، در جدول منتشرشده برای این روز، قیمت بازار سهند S حدود ۱.۶۱۵ میلیارد تومان و قیمت نمایندگی آن حدود ۱.۰۳۱ میلیارد تومان اعلام شده است. برای شاهین اتوماتیک پلاس نیز قیمت بازار ۳.۲۱۰ میلیارد تومان در برابر قیمت نمایندگی حدود ۱.۸۳۴ میلیارد تومان گزارش شده است. البته این ارقام قیمت‌های اعلام‌شده در بازار و نمایندگی هستند و لزوماً به معنی آن نیست که تمام معاملات واقعی با همین قیمت‌ها انجام شده‌اند.
دلار چه نقشی در بازار خودرو دارد؟
بازار خودرو در ایران به دلیل سهم بالای قطعات، مواد اولیه و هزینه‌های مرتبط با تولید و واردات، از نرخ ارز تأثیر می‌پذیرد. در روز ۹ مهر نیز نرخ فروش حواله دلار در مرکز مبادله ۱۷۴ هزار و ۷۰۴ تومان گزارش شد که نسبت به روز قبل ۵۲۳ تومان افزایش داشت.
در کنار آن، قیمت طلای ۱۸ عیار در همان روز حدود ۲۵ میلیون و ۵۵۲ هزار تومان و قیمت سکه طرح جدید حدود ۲۵۹ میلیون تومان گزارش شده است.
هم‌زمانی رشد برخی دارایی‌ها می‌تواند بر انتظارات فعالان بازار خودرو اثر بگذارد، اما برای نسبت‌دادن افزایش قیمت خودرو به یک عامل مشخص، باید داده‌های فروش، عرضه، نرخ ارز و معاملات را در یک بازه زمانی کنار هم قرار داد.
خودرو دوباره وارد موج گرانی شده است؟
داده‌های چند روز اخیر، افزایش قیمت در تعدادی از خودرو‌ها را نشان می‌دهد، اما هنوز باید میان افزایش قیمت‌های پیشنهادی و افزایش قیمت معاملات واقعی تفاوت گذاشت.
اگر قیمت‌های پیشنهادی بالا بروند، اما معاملات کاهش پیدا کنند، ممکن است بازار با «تورم قیمتی همراه با رکود معاملاتی» روبرو باشد؛ یعنی فروشندگان قیمت بالاتری مطالبه کنند، اما خریداران توان یا تمایل خرید با آن قیمت را نداشته باشند.
این دقیقاً همان نقطه‌ای است که بازار خودرو را برای اقتصاد خانوار مهم می‌کند: افزایش قیمت خودرو فقط به معنی گران‌تر شدن یک کالا نیست؛ بلکه می‌تواند فاصله میان قیمت دارایی و قدرت خرید خانوار را نیز بیشتر کند.
بازار خودرو در ابتدای مهرماه ۱۴۰۵ با سه نشانه همزمان روبرو است
افزایش قیمت برخی مدل‌ها + فاصله قابل توجه برخی خودرو‌ها میان بازار و نمایندگی + گزارش‌هایی از کاهش معاملات؛ بنابراین برای تحلیل وضعیت خودرو نباید فقط جدول قیمت روز را دید. سؤال مهم‌تر این است که چه تعداد معامله واقعاً در این قیمت‌ها انجام می‌شود؟
اگر رشد قیمت ادامه پیدا کند، اما حجم معاملات پایین بماند، بازار ممکن است بیش از آنکه با رونق مواجه باشد، درگیر شکاف میان قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و توان خرید مصرف‌کنندگان باشد.
