دلار، طلا و بورس همزمان صعودی شدند؛ پول‌ها به دنبال چه می‌گردند؟
نشان تجارت - بورس تهران امروز چهارشنبه ۸ مهرماه با رشد بیش از ۱۴۰ هزار واحدی، وارد کانال ۷.۷ میلیون واحد شد. شاخص کل روز گذشته نیز ۱.۸۲ درصد افزایش یافته بود.
در بازار طلا نیز هر گرم طلای ۱۸ عیار امروز حدود ۲۵ میلیون و ۳۹۶ هزار تومان گزارش شده و سکه امامی در محدوده ۲۵۷ میلیون تومان معامله شده است.
سه بازار، یک داستان؟
در نگاه اول، رشد همزمان دلار، طلا و بورس ممکن است عجیب به نظر برسد. این سه بازار سازوکار یکسانی ندارند و عوامل متفاوتی روی آن‌ها اثر می‌گذارد؛ اما یک متغیر مشترک می‌تواند بخشی از رفتار آن‌ها را توضیح دهد: انتظارات درباره ارزش پول و آینده اقتصاد.
دلار و طلا معمولاً در شرایطی مورد توجه قرار می‌گیرند که سرمایه‌گذاران نگران کاهش ارزش پول ملی یا افزایش تورم هستند. بورس، اما علاوه بر متغیر‌های کلان، به سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز، قیمت محصولات شرکت‌ها، جریان نقدینگی و انتظارات فعالان بازار وابسته است؛ بنابراین نمی‌توان هر رشد بورس را صرفاً به افزایش دلار نسبت داد.
بورس چرا همزمان بالا رفت؟
در معاملات روز سه‌شنبه، شاخص کل بورس ۱۳۵ هزار و ۶۱۴ واحد افزایش یافت و به ۷ میلیون و ۵۹۴ هزار واحد رسید. همچنین طبق گزارش «سرمایه و بورس»، بیش از ۷۴ درصد نماد‌های بازار در آن روز مثبت بودند و ورود خالص نقدینگی حقیقی نیز گزارش شد.
این ارقام نشان می‌دهد رشد اخیر فقط محدود به چند سهم بزرگ نبوده است. در کنار آن، گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها و افزایش نرخ ارز از جمله عواملی هستند که فعالان بازار سرمایه به آن‌ها توجه دارند.
طلا چه می‌گوید؟
طلا در اقتصاد ایران علاوه بر قیمت جهانی اونس، از نرخ ارز داخلی نیز تأثیر می‌گیرد؛ بنابراین وقتی نرخ ارز بالا می‌رود، حتی اگر قیمت جهانی طلا تغییر بزرگی نداشته باشد، قیمت طلای داخلی می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد.
رسیدن طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۵.۴ میلیون تومان و سکه امامی به حدود ۲۵۷ میلیون تومان، نشان‌دهنده سطح بالای قیمت دارایی‌های طلا در بازار داخلی است.
آیا این یعنی سرمایه‌گذاران از ریال خارج می‌شوند؟
این گزاره را نمی‌توان بدون داده‌های کامل جریان سرمایه با قطعیت مطرح کرد. اما رشد همزمان دارایی‌هایی که معمولاً به‌عنوان ابزار حفظ ارزش شناخته می‌شوند، می‌تواند با افزایش نگرانی درباره ارزش پول و انتظارات تورمی همراه باشد.
در طرف دیگر، ورود نقدینگی به بورس نشان می‌دهد بخشی از فعالان بازار همچنان در سهام فرصت‌هایی مرتبط با ارزش‌گذاری شرکت‌ها و درآمد‌های آن‌ها می‌بینند.
به عبارت دیگر، ممکن است یک سرمایه‌گذار به‌جای انتخاب تنها یک بازار، بخشی از دارایی خود را در بازار‌های مختلف توزیع کند.
نکته مهم برای اقتصاد ایران
آنچه امروز در بازار‌ها دیده می‌شود فقط داستان «گران شدن دلار» یا «رکورد بورس» نیست. مسئله مهم‌تر، تغییر قیمت دارایی‌ها با سرعتی است که می‌تواند رفتار خانوار‌ها و سرمایه‌گذاران را تغییر دهد.
وقتی خرید خانه، خودرو، طلا، ارز یا سهام با نگاه به آینده انجام می‌شود، قیمت‌های امروز تنها بخشی از تصمیم اقتصادی هستند؛ انتظاری که مردم از قیمت‌های فردا دارند نیز اهمیت پیدا می‌کند. از همین‌جاست که بازار‌ها به یکدیگر متصل می‌شوند.
سه علامت که باید زیر نظر گرفت
۱. نرخ ارز: ادامه روند نرخ ارز می‌تواند روی انتظارات تورمی و سودآوری بسیاری از شرکت‌های بورسی اثر بگذارد.
۲. جریان نقدینگی بورس: مهم است مشخص شود رشد شاخص با ورود پول و مشارکت گسترده بازار ادامه پیدا می‌کند یا خیر؟
۳. قیمت طلا و سکه: ترکیب قیمت جهانی طلا و نرخ ارز داخلی می‌تواند مسیر این بازار را تغییر دهد.
رشد همزمان دلار، طلا و بورس را نباید به‌عنوان نشانه قطعی یک اتفاق واحد تفسیر کرد. هر بازار عوامل خاص خود را دارد. اما کنار هم گذاشتن این سه بازار، تصویری مهم از رفتار دارایی‌ها در اقتصاد ایران ارائه می‌دهد: سرمایه‌گذاران در حال قیمت‌گذاری دوباره دارایی‌های خود بر اساس نرخ ارز، تورم مورد انتظار، سودآوری شرکت‌ها و چشم‌انداز آینده هستند.
سؤال اصلی برای روز‌های آینده دیگر فقط این نیست که دلار، طلا یا بورس چقدر بالا می‌روند؛ سؤال مهم‌تر این است که آیا این رشد‌ها می‌توانند در کنار هم ادامه پیدا کنند و چه تغییری در رفتار سرمایه و مصرف ایجاد خواهند کرد.
