دلار ۲۵۰ هزار تومانی؛ گرانی ارز چگونه به سبد خرید خانوار می‌رسد؟
نشان تجارت - عبور دلار آزاد از محدوده ۲۵۰ هزار تومان، فقط یک اتفاق در بازار ارز نیست؛ این تغییر می‌تواند از مسیر هزینه واردات، مواد اولیه، حمل‌ونقل و انتظارات تورمی، بر قیمت بخشی از کالا‌ها و خدمات اثر بگذارد.
داده‌های بازار نشان می‌دهد دلار در معاملات اخیر از مرز ۲۵۰ هزار تومان عبور کرده و همزمان طلا و سکه نیز در سطوح بالایی معامله شده‌اند. شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دلار را در آخرین داده‌های خود حدود ۲۵۳ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار را حدود ۲۵ میلیون تومان ثبت کرده است.
چرا دلار برای سفره مردم مهم است؟
بخش مهمی از اثر افزایش نرخ ارز، مستقیم و فوری دیده نمی‌شود. بسیاری از کالا‌های مصرفی، تجهیزات، مواد اولیه و قطعات تولیدی به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به ارز وابسته‌اند؛ بنابراین افزایش نرخ ارز می‌تواند ابتدا هزینه تولید و واردات را بالا ببرد و سپس با فاصله زمانی به قیمت نهایی منتقل شود.
در چنین شرایطی، خانوار‌هایی که درآمدشان با سرعت افزایش قیمت‌ها رشد نمی‌کند، با کاهش قدرت خرید مواجه می‌شوند و قطعاً معیشت آن‌ها بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرد. نتیجه می‌تواند تغییر الگوی مصرف، حذف برخی خرید‌های غیرضروری و کوچک‌تر شدن سبد کالا‌های مصرفی باشد.
سرعت رشد درآمد یا سرعت رشد قیمت؟
برای یک خانوار، عدد دلار به‌تنهایی اهمیت ندارد؛ آنچه اهمیت دارد نسبت میان درآمد و هزینه است. اگر قیمت‌ها با سرعت بیشتری از دستمزد‌ها افزایش پیدا کنند، حتی بدون تغییر در میزان درآمد اسمی، قدرت خرید کاهش پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، افزایش نرخ ارز می‌تواند انتظارات تورمی را نیز تقویت کند؛ یعنی فعال اقتصادی و مصرف‌کننده انتظار داشته باشد قیمت برخی کالا‌ها در آینده افزایش یابد و رفتار خرید یا قیمت‌گذاری خود را بر اساس این انتظار تغییر دهد.
آیا هر افزایش دلار الزاماً به همان میزان تورم ایجاد می‌کند؟
خیر، انتقال نرخ ارز به قیمت کالا‌ها یکسان و فوری نیست. میزان وابستگی کالا به واردات، سهم مواد اولیه خارجی، شرایط رقابت در بازار، سیاست‌های دولت و میزان تقاضا می‌تواند شدت این انتقال را تغییر دهد.
به همین دلیل، عبور دلار از یک سطح روانی را باید بیشتر به‌عنوان یک علامت مهم برای رصد هزینه‌های تولید و مصرف در نظر گرفت، نه اینکه هر افزایش نرخ ارز را معادل همان میزان افزایش قیمت همه کالا‌ها بدانیم.
در نهایت، مسئله‌ای که برای خانوار اهمیت دارد این است که آیا درآمد‌ها و دستمزد‌ها می‌توانند خود را با افزایش هزینه‌های زندگی هماهنگ کنند یا نه؟ پرسشی که پاسخ آن، اثر واقعی جهش ارز بر زندگی مردم را مشخص می‌کند.
