سیل مرگباری که اقتصاد نپال را دگرگون خواهد کرد / هر آنچه باید از فاجعه هیمالیا بدانیم

نشان تجارت - سیل ناگهانی در مرز نپال و چین که از ۲۶ اوت ۲۰۲۶ آغاز شد، به یکی از مرگبارترین حوادث طبیعی سال‌های اخیر در هیمالیا تبدیل شده است. این حادثه در ابتدا به‌عنوان یک سیل ناگهانی گزارش شد، اما بررسی تصاویر ماهواره‌ای و مطالعات کارشناسان نشان می‌دهد که منشأ اصلی آن احتمالاً فروریختن بخشی از یخچال و بستر سنگی کوهستان در ارتفاعات هیمالیا بوده است؛ رخدادی که حجم عظیمی از یخ، سنگ، گل و آوار را وارد رودخانه کرد و موجی ویرانگر را به سمت مناطق پایین‌دست فرستاد.

آمار تلفات سیل نپال تا ۲۹ اوت ۲۰۲۶

بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده، در نپال دست‌کم ۶۲۶ نفر جان باخته‌اند. در منطقه تبتِ چین نیز ۷ نفر کشته شده‌اند. در نپال حدود ۲۴۲۶ نفر همچنان مفقود هستند. در سمت چین نیز ۵۵۴ نفر مفقود گزارش شده‌اند.

بنابراین شمار مفقودان دو طرف به حدود ۳ هزار نفر می‌رسد. بیش از ۳۷۰۰ نفر در نپال نجات یافته‌اند. شمار قابل توجهی از مفقودان، اتباع خارجی، کارگران، کوهنوردان، گردشگران و زائران بوده‌اند.

این ارقام ممکن است در ساعات و روزهای آینده تغییر کند، زیرا بخش‌هایی از مناطق حادثه‌دیده همچنان به دلیل تخریب جاده‌ها، پل‌ها، ارتباطات و شرایط نامساعد جوی به‌طور کامل در دسترس نیستند.

فاجعه سیل نپال چگونه آغاز شد؟

حادثه در ۲۶ اوت در منطقه کوهستانی مرزی میان نپال و تبت چین آغاز شد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان داده است که در نزدیکی کوه لانگتانگ لی‌رونگ (Langtang Lirung) بخشی از یخچال و همچنین حجم قابل توجهی از سنگ و بستر کوهستان فرو ریخته است. در نتیجه این فروریختگی، حجم عظیمی از: یخ، سنگ، گل، آب و آوار به دره و رودخانه Lhende Khola سرازیر شد.

این مواد وارد سامانه رودخانه‌ای Bhote Koshi شدند و موج بسیار قدرتمندی را ایجاد کردند. سیلاب سپس در مسیر رودخانه به سمت مناطق پایین‌دست حرکت کرد و وارد سیستم رودخانه Trishuli شد.

چرا سیل نپال تا این اندازه مخرب بود؟

تفاوت اصلی این حادثه با یک سیل معمولی در سرعت و حجم آوار همراه آب بود. سیلاب فقط آب نبود. دیواره‌ای از گل، سنگ، یخ، تنه درختان و قطعات بزرگ کوهستان با سرعت زیاد در امتداد دره حرکت کرد. به همین دلیل بسیاری از ساختمان‌ها نه صرفاً دچار آب‌گرفتگی، بلکه کاملاً از مسیر حرکت جریان پاک شدند.

در برخی مناطق، مسیر رودخانه نیز تغییر کرده و لایه‌های ضخیمی از گل و سنگ روی زمین باقی مانده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که بخش‌هایی از مناطق سبز و مسکونی پیش از حادثه، پس از آن به پهنه‌هایی پوشیده از آوار تبدیل شده‌اند.

رودخانه تریشولی چه نقشی در سل نپال داشت؟

رودخانه تریشولی (Trishuli) یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های مرکزی نپال است و مناطق زیادی در امتداد آن دره‌های عمیق و باریک دارند.

ورود حجم عظیم آب و آوار به این سیستم رودخانه‌ای باعث شد موج سیلاب با سرعت زیادی به سمت پایین‌دست حرکت کند.

گزارش‌های اولیه حاکی از آن بود که سطح رودخانه در یک مقطع بسیار کوتاه به‌شدت افزایش یافته است؛ همین سرعت بالای افزایش آب یکی از دلایلی بود که بسیاری از مردم فرصت چندانی برای فرار نداشتند.

کدام مناطق نپال به واسطه سیل بیشتر آسیب دیده‌اند؟

مناطق شمالی و مرکزی نپال در امتداد مسیر رودخانه‌ها بیشترین خسارت را متحمل شدند.

از مهم‌ترین مناطق آسیب‌دیده می‌توان به: Rasuwa، Nuwakot و Dhading اشاره کرد. به‌ویژه منطقه Rasuwa در شمال کاتماندو و اطراف مسیر رودخانه‌های Bhote Koshi و Trishuli به‌شدت آسیب دیده است. همچنین مرز نپال و چین نیز به‌شدت تخریب شد. یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب‌دیده، مجموعه مرزی Gyirong Port در سمت تبت چین بود. این منطقه از اهمیت اقتصادی زیادی برخوردار است، زیرا یکی از مسیرهای زمینی مهم ارتباطی و تجاری میان چین و نپال محسوب می‌شود.

سیلاب و آوار، ساختمان‌های مرزی را تخریب کرد، جاده‌ها را از بین برد، ارتباطات را قطع کرد، دسترسی امدادگران را دشوار کرد و مسیر مهم ارتباطی میان کاتماندو و تبت را مختل کرد.

در سمت نپال نیز حدود ۴۰ کیلومتر جاده و دست‌کم ۱۹ پل در مراحل اولیه ارزیابی خسارت تخریب‌شده گزارش شد.

خسارت به نیروگاه‌های برق نپال

یکی دیگر از ابعاد مهم این فاجعه، آسیب جدی به زیرساخت‌های انرژی بود. سیلاب و آوار به تأسیسات برق‌آبی منطقه آسیب زدند و پروژه‌های برق‌آبی در مسیر رودخانه‌ها را تحت تأثیر قرار دادند.

یکی از نقاط مهم، پروژه Upper Trishuli-1 Hydropower Project است که گزارش‌ها حاکی از گرفتار شدن تعدادی از کارکنان آن در جریان حادثه است. این مسئله اهمیت اقتصادی حادثه را فراتر از خسارت به خانه‌ها و جاده‌ها برده است.

چرا گردشگران و زائران خارجی در میان مفقودشدگان سیل نپال هستند؟

این منطقه فقط یک منطقه روستایی نیست. مرز نپال و تبت یکی از مسیرهای مهم گردشگری، کوهنوردی و زیارتی هیمالیا است و هر سال گردشگران و زائران زیادی از کشورهای مختلف از این مسیرها عبور می‌کنند.

بخشی از افراد مفقودشده

زائران هندو

گردشگران خارجی

کوهنوردان و طبیعت‌گردان

رانندگان و کارکنان پروژه‌های عمرانی

کارگران تأسیسات منطقه

در میان مفقودشدگان اتباع کشورهای مختلف از جمله هند، آمریکا، استرالیا، بریتانیا، اوکراین و چین گزارش شده‌اند.

آیا تغییرات اقلیمی عامل فاجعه سیل نپال بوده است؟

اینجا باید میان «علت مستقیم» و «عامل تشدیدکننده» تفاوت قائل شد. هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت تغییرات اقلیمی مستقیماً باعث فروریختن یخچال در ۲۶ اوت شده است. اما دانشمندان معتقدند گرم‌تر شدن هیمالیا می‌تواند شرایطی ایجاد کند که احتمال چنین حوادثی افزایش یابد.

نگرانی درباره بیماری‌ها به واسطه سیل نپال

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که دست‌کم ۶ مرکز بهداشتی آسیب دیده‌اند و ۸ نیروی بهداشتی نیز مفقود هستند. قطع آب سالم و سیستم‌های فاضلاب، تجمع جمعیت در محل‌های اسکان موقت و تخریب مراکز درمانی می‌تواند خطر بیماری‌های عفونی، به‌خصوص بیماری‌های گوارشی و تنفسی، را افزایش دهد.

وضعیت کودکان

یونیسف اعلام کرده است که حدود ۱۷ هزار کودک در مناطق آسیب‌دیده نیازمند کمک هستند.

در مجموع، دست‌کم ۱۸ مدرسه تخریب و حدود ۲۰ مدرسه دیگر آسیب‌دیده گزارش شده است.

خسارت اقتصادی سیل نپال چقدر خواهد بود؟

ابعاد اقتصادی فاجعه بسیار بزرگ است. وزیر دارایی نپال در ۲۹ اوت اعلام کرد که برآورد اولیه دولت برای هزینه بازسازی حدود ۴ تا ۵ میلیارد دلار است.

این رقم هنوز برآورد اولیه محسوب می‌شود و با ادامه ارزیابی خسارت احتمال تغییر آن وجود دارد. رویترز گزارش داده که این مبلغ می‌تواند معادل نزدیک به یک‌دهم اقتصاد نپال باشد.

چرا حادثه سیل برای اقتصاد نپال مهم است؟

نپال کشوری کوهستانی است و بخش مهمی از زیرساخت‌های آن در امتداد دره‌ها و رودخانه‌ها ساخته شده است. وقتی یک حادثه بزرگ طبیعی هم‌زمان جاده، پل، برق، ارتباطات، تجارت مرزی، گردشگری را مختل کند، آثار اقتصادی آن به‌مراتب بیشتر از خسارت مستقیم سیل خواهد بود؛ به‌خصوص مسیرهای ارتباطی نپال با تبت برای تجارت و حمل‌ونقل اهمیت دارند و تخریب آن‌ها می‌تواند تبعاتی فراتر از مناطق سیل‌زده داشته باشد.