مهارت، کلیدواژه عبور از بنبستهای اقتصادی؛ چرا کارآفرینی در ایران امروز یک ضرورت است؟
نشان تجارت - مینا قدرتی: ۶ مردادماه، در تقویم رسمی کشور به عنوان «روز ملی کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای» نامگذاری شده است؛ روزی که یادآور یک حقیقت انکارناپذیر در جهانِ متلاطمِ امروز است: «دانش بدون مهارت، قدرتِ تحولآفرینی ندارد.»
در شرایطی که تورم و چالشهای کلان اقتصادی، فضای کسبوکار را برای بخشهای سنتی دشوار کرده است، نگاهها بیش از هر زمان دیگری به سمت «کارآفرینیِ مبتنی بر مهارت» چرخیده است. اما کارآفرینی در ایران امروز، نه یک انتخاب لوکس، که تنها مسیر پایدار برای تابآوری اجتماعی و اقتصادی است.
شکاف مهارتی؛ سد راه توسعه
یکی از آسیبهای جدی در بازار کار کشور، فاصله عمیق میان نظام آموزشی و نیازهای واقعی صنعت و خدمات است. بسیاری از دانشآموختگان دانشگاهی با حجم انبوهی از اطلاعات تئوریک، هنگام ورود به بازار کار با یک «شکاف مهارتی» بزرگ مواجه میشوند. اینجاست که نقش آموزشهای فنی و حرفهای بیش از پیش برجسته میشود.
کارشناسان معتقدند کارآفرین موفق کسی نیست که لزوماً سرمایه کلانی داشته باشد، بلکه کسی است که «مسئلهای» را در جامعه شناسایی کرده و با یک «مهارت تخصصی» آن را حل میکند. آموزشهای فنی و حرفهای، پل میانِ «ایدههای روی کاغذ» و «ارزشهای ملموس در بازار» هستند.
کارآفرینی در عصر «اقتصادِ مهارتمحور»
امروزه تعریف کارآفرینی تغییر کرده است. از کسبوکارهای خانگی و استارتاپهای تکنولوژیمحور گرفته تا خدمات تخصصی تعمیراتی و هنری؛ هر جا که خلاقیت با یک مهارت فنی گره بخورد، بستری برای کارآفرینی فراهم است.
در گزارشهای میدانی اخیر، شاهد هستیم جوانانی که به جای تمرکز بر مدارک آکادمیک محض، روی یادگیری مهارتهای «دستورزانه» و «فناورانه» (مانند برنامهنویسی، طراحی صنعتی، مدیریت زنجیره تأمین و حتی صنایع خلاق) تمرکز کردهاند، نهتنها از تلاطمهای بازار کار در امان ماندهاند، بلکه خود به کارفرمایانی تبدیل شدهاند که چرخهای کوچک و بزرگ اقتصاد را به حرکت در میآورند.
چه عواملی مانع پیشرفت کارآفرینان در ایران است؟
بروکراسی اداری: پیچیدگیهای اخذ مجوزها که همچنان برای بسیاری از کسبوکارهای نوپا کابوس است.
عدمدسترسی به تأمین مالی: دشواری در دریافت تسهیلات خرد برای شروع یا توسعه فعالیت.
فرهنگ کار: نگاه جامعه و خانواده به مشاغل فنی که هنوز آنگونه که باید، شأن و ارزش مهارتی آن درک نشده است.
برای تغییر چه باید کرد؟
روز ۶ مرداد، تلنگری است برای سیاستگذاران و البته جامعه جوانان، سیاستگذاران باید از حمایتهای مالیِ کورکورانه فاصله گرفته و به سمت «منتورینگ» و «تسهیلگری در زنجیره ارزش» حرکت کنند. نسل جوان هم باید بداند کارآفرینی، مسیر میانبر برای ثروتمند شدن یکشبه نیست، بلکه فرآیندی مبتنی بر یادگیری مستمر مهارت و حل مسائل جامعه است.
در این روز، باید به این پرسش پاسخ دهیم: آیا نظام آموزشی ما به جای تربیت «جویای کار»، در حال تربیت «خالقِ کار» است؟ کارآفرینی فراتر از یک عنوان است؛ کارآفرینی یعنی داشتن شهامت برای تغییر وضعیت موجود از طریق «تخصص».
آینده اقتصاد ایران، نه در دست دارندگان عناوین پرطمطراق، بلکه در دستانِ کسانی است که «کار با دست» و «تفکر حل مسئله» را با هم تلفیق کردهاند.
