بررسی علت گرایش عمده ایرانیان به دنیای رمزارزها
نشان تجارت - ارز دیجیتال در سالهای اخیر یکی از بازیگردانان اصلی گردش دارایی ایرانیها بوده است. دلایل روشن و متعددی برای گرایش مردم ایران به این کلاس دارایی نوظهور وجود دارد؛ از سیستم بانکی سنتی ایران گرفته تا کم شدن ارزش پول ملی، تحریم و تورم همه مشکلاتی هستند که حضور مردم ایران در این دنیای دیجیتال را به یک ضرورت تبدیل کردند. به گونهای که ارز دیجیتال کاربران ۲۲ میلیون نفری در ایران دارد. عددی که نشان میدهد سرمایهگذاری ایرانیها در این بستر یک رفتار حاشیهای یا محدود به بازیگران خاص نیست و بخشی از انتخاب مالی میلیونها کاربر ایرانی در مواجه با شرایط خاص اقتصادی کشور است. بررسی آمار کاربران ارز دیجیتال در نوبیتکس نشان میدهد تعداد کاربران این بازار از سال ۲۰۲۳ تا سال ۲۰۲۵ رشد بیش از ۱۰۰ درصدی داشته و به حدود ۱۲ میلیون کاربر رسیده است. شهروندان ایرانی به دلایل متعددی ترجیح دادند در این بازار همچنان حضور داشته باشند. نخست آنکه مردم ایران به دلیل تحریمهای مالی امکان استفاده از سیستمهای جامع مالی جهانی را ندارند.
رمزارزها؛ سنگر ایرانیان در برابر تورم
اقتصاد ناپایدار ایران در سایه نبود زیرساختهای مناسب و تحریمها آمادگی کافی برای حضور در اقتصاد جهانی را ندارد. وضعیت ایران نیز در شاخصهای اقتصادی و اجتماعی از جمله نرخ تورم، نرخ ارز، دسترسی به اینترنت، نرخ بیکاری و …چندان مطلوب نیست. حال آنکه رمزارزها با سرعت بالا در نقل و انتقلات بین المللی، کنترل تورم و کاهش تنشهای اقتصادی ناشی از تحریمها میتوانند جلوتر از اقتصاد متزلزل کشور حرکت کنند. در نتیجه برخلاف آنکه در کشورهای دیگر ممکن است به سرمایهگذاری پرریسک تبدیل شوند، اما در ایران به یک استراتژی دفاعی برای بقای اقتصادی تبدیل شدهاند.
این ارزها اکنون شرایطی را ایجاد کردهاند که ایرانیها که پیش از این خود را از بازارهای اقتصادی جهان دور افتاده میدیدند، حالا خود را در شرایطی میبیننند که میتوانند با استفاده از ارز دیجیتال و با روش آسانتری در معاملات بینالمللی هم حضور داشته باشند. ارزهای دیجیتال، اکوسیستم شغلی متنوعی شامل توسعهدهندگان بلاکچین، تحلیلگران دادههای زنجیرهای (On-chain)، متخصصان امنیت سایبری، معاملهگران حرفهای، مشاوران حقوقی حوزه کریپتو و حتی تولیدکنندگان محتوای آموزشی و پشتیبانان صرافیها ایجاد کرده است. برای ایرانیان، این حوزه به دلیل عدم وابستگی به ساختارهای مالی سنتی کمک میکند قدرت خرید خود را در برابر سقوط پول ملی محافظت نمایند.
یکی دیگر از دلایل اقبال گسترده ایرانیان به ارزهای دیجیتال، دامنه شمول حضور در این بستر است، ارزهای دیجیتال این روزها به پدیدهای فراگیر تبدیل شدهاند و از دانشجو و کارمند گرفته تا کسبوکارهای خُرد و اقشار آسیبپذیر، همگی به عنوان راهکاری برای حفظ ارزش دارایی و مسیری به سوی استقلال اقتصادی به آن مینگرند. برای ساکنان طبقات ضعیف و متوسط، ارزهای دیجیتال ابزاری کاربردی برای «خروج از تلهی فقر» محسوب میشوند؛ چرا که این فناوری، دسترسیِ مستقیم به بازارهای جهانی را برای کسانی فراهم کرده که پیشتر در حصارِ محدودیتهای بانکی و سیاستهای تورمزایِ محلی، امکانِ محافظت از دسترنجِ خود را نداشتند.
حضور زنان نیز در دنیای ارزهای دیجیتال قابل توجه است. براساس نتایج یک نظرسنجی بینالمللی، این روزها زنان علاقه بیشتری به ارزهای دیجیتال نشان میدهند. در ایران نیز دادههای نوبیتکس نشان میدهد بیش از ۳۰ درصد از سرمایهگذاران رمزارز در آن از زنان هستند. این داده نشان میدهد استفاده از خدمات رمزارزی در نوبیتکس محدود به یک شبکه بسته، مردانه یا تخصصی نیست، بلکه در میان طیف متنوعی از شهروندان جریان دارد.
آنچه در بازار رمزارزهای ایران جریان دارد، بیش از آنکه یک تبِ زودگذرِ سرمایهگذاری باشد، یک واکنش تطبیقی به ساختارهای ناکارآمد مالی است. رمزارزها برای ایرانیان، پلی میان اقتصادِمحصور و جهان آزاد بودهاند؛ ابزاری که توانستهاند با آن، تا حدودی از تورم در امان بمانند.
